W ramach pisemnej debaty dotyczącej strategicznych kierunków i uwarunkowań rozwoju transportu kolejowego, w perspektywie do 2050 roku, prezentuję opinię jaką skierowaliśmy do Pana Piotra Malepszaka – Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Infrastruktury. W naszej ocenie, dla pokonanie problemów majątkowych i wielu innych, które nie udało się rozwiązać przez 25 lat funkcjonowania spółek kolejowych, w szczególności tych na styku spółek PKP PLK S.A. i PKP S.A. niezbędna jest fuzja kapitałowa tych spółek, w drodze przejęcia przez spółkę PKP PLK S.A. spółki PKP S.A..
W załączeniu wyczerpująca opinia w tej sprawie. Zachęcamy do zapoznania się z nią.
Zachęcamy też do skomentowania tej opinii.
Józef Marek Kowalczyk
Prezes Stowarzyszenia

Nie chciałem być pierwszym komentatorem, ale widzę, że nie ma chętnych do „podniesienia ręki” na spółkę-matkę PKP SA.
W mojej ocenie inicjatywa Stowarzyszenia: 1) jest jak najbardziej zasadna i potrzebna; 2) wymaga pewnej korekty; 3) ma znikomą szansę na realizację. Dlaczego? O tym dalej.
Osobiście, patrząc retrospektywnie na ostatnie 25 lat, uważam, że lepszą drogą poszli Słowacy czy Rumuni. Wydzielenie z dawnego państwowego przedsiębiorstwa ŽSR czy CFR przewoźników i uznanie tego, co zostało, za zarządcę infrastruktury było najprostszą drogą do implementacji organizacji systemu kolejowego uznanej w Unii za układ podstawowy.
Intencją naszej ustawy z roku 2000 było utworzenie przez PKP SA spółek-córek nie obciążonych historią i starymi długami. Niestety, nowe spółki jak „PKP Przewozy Regionalne” szybko nabrały nowych długów. Wprowadzenie zasady, że organizator przewozów dopłaca do zamawianych nierentownych przewozów pasażerskich, było przysłowiową „drogą przez mękę”. PKP PLK również była spółką generującą systemową stratę.
Sukcesywne otwieranie rynku przewozów kolejowych, najpierw towarowych, potem pasażerskich, spowodowało szybki wzrost liczby przewoźników na rynku i malenie siły oddziaływania PKP SA. Odpowiedzmy sobie szczerze: na co tak naprawdę ma dziś wpływ PKP SA? O potrzebie systemowej koordynacji handlowej przewozów kolejowych pisałem w swoim wystąpieniu, ale czy PKP SA ma narzędzia, aby tę koordynację wdrożyć?
Siłą PKP SA jest majątek, którego nie został przekazany spółkom utworzonym na podstawie ustawy z 2000 roku. Ale opowieści prezesa Beroud o rynkowej wycenie gruntów pod liniami kolejowymi, to mrzonki. Jak długo linia kolejowa jest czynna, grunt pod nią nie może być przedmiotem obrotu, a zatem jego wartość rynkowa wynosi 0 („zero”).
W czasach mojego funkcjonowania w Zarządzie PKP PLK oszacowaliśmy, razem z koleżeństwem z PKP SA, koszty wniesienia aportem gruntów pod liniami kolejowymi do PKP PLK SA (regulacja stanów prawnych, księgi wieczyste, akty notarialne) na ca. 700 mln zł (!). Te koszty poniesione byłyby tylko po to, aby wykonać obowiązek ustawowy. Zatem droga podziału PKP SA i połączenia części tej spółki z PKP PLK SA wydaje się jedyną rozsądną, prowadzącą do wyposażenia PKP PLK SA zarówno w grunty pod liniami kolejowymi, jak i infrastrukturę dworców kolejowych.
Dlaczego podziału? Bo w majątku PKP SA są grunty i naniesienia zbędne dla PLK, lokale mieszkalne itp. Ten majątek nie powinien trafić do PKP PLK SA, ale do podmiotu, którego statut będzie ułatwiał jego zagospodarowanie. Formuła spółki akcyjnej, w jakiej utworzono PKP SA, jest w tym względzie dużą przeszkodą. Obowiązkiem bowiem Zarządu spółki akcyjnej jest ochrona majątku spółki, a nie jego wyzbywanie się. To, że niektóre operacje majątkowe są podejmowane przez służby PKP SA z takim trudem, często nie wynika ze złej woli pracowników, ale z krępujących ich działania przepisów.
Na koniec, skąd ten mój wyrażony na początku sceptycyzm? Bo PKP SA to taka świetna spółka do obsadzania stanowisk w Zarządzie. Fenomenem, którego nie potrafię zrozumieć, jest odbiór PKP SA w organizacjach międzynarodowych. Choć my wiemy, że przewoźników kolejowych w Polsce jest ponad setka, że rynkowy udział podmiotów z Grupy PKP dawno nie jest dominujący, a PKP SA w systemie kolejowym Polski nie odgrywa roli wiodącej, to skrót „PKP” na forum międzynarodowym wciąż uznawany jest za synonim polskiej kolei. I jak taką spółkę zlikwidować?